വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ: കാലത്തെ അതിജീവിച്ച ബേപ്പൂർ സുൽത്താൻ (A Tribute to Vaikom Muhammad Basheer on His Memory Day)

ജൂലൈ 5 – മലയാള സാഹിത്യ ലോകത്തിന് ഇത് വെറുമൊരു തീയതിയല്ല. പദസമ്പത്തുകളുടെയോ സങ്കീർണ്ണമായ വ്യാകരണ നിയമങ്ങളുടെയോ അതിർവരമ്പുകളില്ലാതെ, സാധാരണക്കാരന്റെ പച്ചയായ ഭാഷയിൽ കഥകൾ പറഞ്ഞ് മലയാളികളെ ചിരിപ്പിക്കുകയും ചിന്തിപ്പിക്കുകയും കരയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ബേപ്പൂർ സുൽത്താന്റെ ഓർമ്മദിനമാണ് (memory day). 1994 ജൂലൈ 5-നാണ് വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ (Vaikom Muhammad Basheer)എന്ന ആ മഹാപ്രതിഭ നമ്മോട് വിടവാങ്ങിയത്. സ്വന്തം ജീവിതാനുഭവങ്ങളെ ഫിക്ഷനുമായി സമന്വയിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം തീർത്ത സാഹിത്യ ലോകം ഇന്നും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സാഹിത്യപ്രേമികൾക്ക് ഒരു വിസ്മയമാണ്. ഈ ഓർമ്മദിനത്തിൽ ആ വലിയ മനുഷ്യന് മുന്നിൽ അക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഒരു ആദരവ് (Tribute) അർപ്പിക്കുകയാണ്.

ബഷീറിന്റെ രചനകളെ കേവലം കഥകളെന്നോ നോവലുകളെന്നോ വിളിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ ജീവിതത്തിന്റെ അടയാളപ്പെടുത്തലുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നതാകും ശരി. മലയാളത്തിലെ മികച്ച ആത്മകഥാപരമായ രചനകളുടെ (Malayalam autobiography books) ഗണത്തിൽ പെടുത്താവുന്നത്ര സുതാര്യമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓരോ കൃതിയും. സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനിയായി പോലീസിന്റെ മർദ്ദനമേറ്റ് ജയിലിൽ കിടന്ന അനുഭവങ്ങൾ, ഭാരതം മുഴുവൻ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ നാളുകൾ, സൂഫി സന്യാസിമാർക്കും സന്യാസിനിമാർക്കുമൊപ്പമുള്ള ജീവിതം, കപ്പലിലെ പാചകക്കാരനായും ഹോട്ടൽ തൊഴിലാളിയായും കഴിഞ്ഞുകൂടിയ യൗവനം – ഇവയൊക്കെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകളിലെ അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ. അനുഭവങ്ങളുടെ തീച്ചൂളയിൽ ചുട്ടെടുത്ത ആ വാക്കുകൾക്ക് വായനക്കാരന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് തുളച്ചുകയറാനുള്ള അസാമാന്യമായ ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു.

വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ

വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ സാഹിത്യലോകത്തേക്ക് കടന്നുവന്ന കാലത്ത് മലയാള സാഹിത്യം സംസ്കൃത പദങ്ങളാലും സങ്കീർണ്ണമായ വ്യാകരണ നിയമങ്ങളാലും ബന്ധിതമായിരുന്നു. ഉപരിവർഗ്ഗത്തിന്റെ മാത്രം കുത്തകയായിരുന്നു അന്ന് സാഹിത്യം. എന്നാൽ ബഷീർ ആ ശീലങ്ങളെ വേരോടെ പൊളിച്ചെഴുതി. സാധാരണക്കാരന്റെയും താഴെത്തട്ടിലുള്ളവരുടെയും ഭാഷയിൽ, നാട്ടുഭാഷയും ചിലപ്പോഴൊക്കെ തെറികളും ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം എഴുതിയപ്പോൾ അന്നത്തെ യാഥാസ്ഥിതിക സാഹിത്യലോകം വലിയ കോളിളക്കങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. വ്യാകരണപ്പിശകുകളുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞ് പല പണ്ഡിതന്മാരും അദ്ദേഹത്തെ പരിഹസിച്ചു. എന്നാൽ ‘എന്റെ കൃതികളുടെ വ്യാകരണം ഞാനാണ്’ എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ആ വിമർശനങ്ങളെ ധീരമായി നേരിട്ടു. പ്രശസ്ത നിരൂപകൻ എം.പി. പോൾ ബഷീറിന്റെ ശൈലിയെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് രംഗത്തുവന്നു.

കാലം മുന്നോട്ട് പോയപ്പോൾ ബഷീർ ശൈലി മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ ശൈലിയായി മാറി. ‘ഉമ്മിണിബല്യ’, ‘എന്റമ്മോ’, ‘വെളിച്ചത്തിനെന്തൊരു വെളിച്ചം’ തുടങ്ങിയ പ്രയോഗങ്ങൾ മലയാളികളുടെ നിത്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി. ഇന്ന്, ലോകം വലിയ മതവിദ്വേഷങ്ങളിലൂടെയും പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങളിലൂടെയും കടന്നുപോകുമ്പോൾ ബഷീറിന്റെ പ്രസക്തി മുമ്പത്തേക്കാളും ഏറുകയാണ്.

ബഷീറിന്റെ ഓരോ കൃതിയും അതിന്റേതായ രീതിയിൽ മഹത്തരമാണെങ്കിലും, മലയാള സാഹിത്യത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനിച്ച 5 കൃതികൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. ബാല്യകാലസഖി (Balyakalasakhi – 1944): മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ പ്രണയത്തിനും വിരഹത്തിനും ഇത്രത്തോളം നോവിക്കുന്ന മറ്റൊരു മുഖമില്ല. മജീദിന്റെയും സുഹ്റയുടെയും കഥ പറയുന്ന ഈ കൃതി വെറുമൊരു പ്രണയകഥയല്ല, മറിച്ച് മുസ്ലിം സമുദായത്തിലെ അന്നത്തെ യാഥാസ്ഥിതിക ജീവിതത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ച കൂടിയായിരുന്നു. “ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് വലിച്ചുചീന്തിയ ഒരേടാണ്, വക്കിൽ രക്തം പൊടിയുന്നുണ്ട്” എന്ന് എം.പി. പോൾ ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ അവതാരികയിൽ കുറിച്ചു. കടുത്ത ദാരിദ്ര്യവും, സ്നേഹവും, നഷ്ടബോധവും നിറഞ്ഞ ഈ കൃതി അക്കാലത്ത് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു.

2. പാത്തുമ്മായുടെ ആട് (Pathummayude Aadu – 1959): മലയാളികളെ ഇത്രയേറെ ചിരിപ്പിക്കുകയും അതിനൊപ്പം തന്നെ അവരുടെ കണ്ണുകളെ ഈറനണിയിക്കുകയും ചെയ്ത മറ്റൊരു പുസ്തകമില്ല. ബഷീർ സ്വന്തം കുടുംബത്തെ തന്നെ കഥാപാത്രങ്ങളാക്കി മാറ്റിയ അത്ഭുതമാണിത്. മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യത്തെ തുടർന്ന് ആശുപത്രിയിലായിരുന്ന കാലത്താണ് അദ്ദേഹം ഈ കൃതി രചിക്കുന്നത്. ദാരിദ്ര്യവും വിശപ്പും ഒരു കുടുംബത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങളെ വളരെ നർമ്മത്തിൽ ചാലിച്ച് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു.

3. മതിലുകൾ (Mathilukal – 1965): ജയിൽ പശ്ചാത്തലമാക്കി രചിച്ച ഈ നോവൽ ഒരു അസാധാരണ പ്രണയകഥയാണ്. ജയിലിലെ മതിലിനപ്പുറമുള്ള നാരായണി എന്ന പെൺകുട്ടിയുമായി ബഷീർ എന്ന തടവുകാരൻ നടത്തുന്ന സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെയാണ് കഥ വികസിക്കുന്നത്. പരസ്പരം കാണാതെ, ശബ്ദത്തിലൂടെ മാത്രം പ്രണയിക്കുന്ന ഇവരുടെ കഥ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ വിലയും ഏകാന്തതയുടെ നൊമ്പരവും വായനക്കാരിലെത്തിക്കുന്നു.

4. ന്റുപ്പൂപ്പാക്കൊരാനേണ്ടാർന്നു (Ntuppuppakkoranendarnnu – 1951): മുസ്ലിം സമുദായത്തിലെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെയും പഴഞ്ചൻ പ്രതാപങ്ങളെയും നിശിതമായി വിമർശിച്ച കൃതി. കുഞ്ഞിപ്പാത്തുമ്മയുടെയും നിസ്സാർ അഹമ്മദിന്റെയും കഥയിലൂടെ, വിദ്യാഭ്യാസം ഇല്ലാത്തതിന്റെ കോട്ടങ്ങളും കാലത്തിനൊത്ത് മാറേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ബഷീർ വളരെ രസകരമായി വരച്ചുകാട്ടി. “വെളിച്ചത്തിനെന്തൊരു വെളിച്ചം” എന്ന പ്രശസ്തമായ വാചകം ഈ കൃതിയിലേതാണ്.

5. പ്രേമലേഖനം (Premalekhanam – 1943): കേശവൻ നായരുടെയും സാറാമ്മയുടെയും കഥ പറയുന്ന ഈ കൃതി ഒരു ഉത്തമ ഹാസ്യ നോവലാണ്. എന്നാൽ ഹാസ്യത്തിനപ്പുറം, മിശ്രവിവാഹം, സ്ത്രീധനം, മതസൗഹാർദ്ദം തുടങ്ങിയ വളരെ ഗൗരവമേറിയ സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളെ ബഷീർ ഇതിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.

(കൂടാതെ, ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം അനുകമ്പയും പ്രണയവും നിറയ്ക്കുന്ന ‘നീലവെളിച്ചം’, അധികാരത്തോടും ആൾക്കൂട്ട മനഃശാസ്ത്രത്തോടുമുള്ള പരിഹാസമായ ‘വിശ്വവിഖ്യാതമായ മൂക്ക്’ തുടങ്ങിയ കൃതികളും എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്.)

വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ ഓർമ്മദിനത്തിൽ വീണ്ടും വായിക്കേണ്ട മികച്ച ബഷീർ കൃതികൾ

ബഷീറിന്റെ രചനകളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ചില ദാർശനിക വാക്യങ്ങൾ ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്:

“എഴുത്തുകാരാ, നീ എന്തിനെഴുതുന്നു? എനിക്കെഴുതാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ഞാനെഴുതുന്നു.”

“ഭൂമിയുടെ അവകാശികൾ” – മനുഷ്യന് മാത്രമല്ല, ഉറുമ്പിനും പാമ്പിനും പക്ഷികൾക്കും എന്തിന് സസ്യങ്ങൾക്ക് പോലും ഈ ഭൂമിയിൽ അവകാശമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം അന്നേ പറഞ്ഞുവെച്ചു.

“ഒന്നും ഒന്നും ഇമ്മിണിബല്യ ഒന്ന്” – ഗണിതശാസ്ത്രത്തിനപ്പുറം സ്നേഹത്തിന്റെയും ഒന്നാകുന്നതിന്റെയും മഹത്വം പറയുന്ന വരികൾ.

ബഷീറിന്റെ കഥകൾ മലയാള സിനിമയ്ക്കും മികച്ച സംഭാവനകൾ നൽകി. ‘നീലവെളിച്ചം’ എന്ന ചെറുകഥയെ ആസ്പദമാക്കി എ. വിൻസെന്റ് സംവിധാനം ചെയ്ത് ബഷീർ തന്നെ തിരക്കഥയെഴുതിയ ‘ഭാർഗ്ഗവീനിലയം’ (1964) മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ലക്ഷണമൊത്ത ഹൊറർ സിനിമയാണ്. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘മതിലുകൾ’ (1989) മമ്മൂട്ടിക്ക് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. ‘ബാല്യകാലസഖി’ രണ്ട് തവണ (1967, 2014) സിനിമയായി. ‘മുച്ചീട്ടുകളിക്കാരന്റെ മകൾ’ പോലെയുള്ള കൃതികളും വെള്ളിത്തിരയിലെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ ഓർമ്മദിനത്തിൽ വീണ്ടും വായിക്കേണ്ട മികച്ച ബഷീർ കൃതികൾ-Vaikom Muhammad Basheer

സാഹിത്യലോകത്തിന് നൽകിയ വിലപ്പെട്ട സംഭാവനകളെ മാനിച്ച് രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകി ആദരിച്ചു:

  • പത്മശ്രീ (Padma Shri): 1982-ൽ ഭാരത സർക്കാർ പത്മശ്രീ നൽകി ആദരിച്ചു.
  • കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി ഫെലോഷിപ്പ്: 1970
  • കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി ഫെലോഷിപ്പ്: 1981
  • വള്ളത്തോൾ പുരസ്കാരം: 1993
  • മുട്ടത്തുവർക്കി പുരസ്കാരം: 1993

സാഹിത്യം എന്നത് ജീവിതത്തിന്റെ പച്ചയായ പ്രതിഫലനമാണെന്ന് ബഷീർ വിശ്വസിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓരോ കൃതിയും ആ വിശ്വാസത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപത്രങ്ങളാണ്. ജൂലൈ 5-ന് ആ വലിയ മനുഷ്യന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ, ആ അക്ഷരങ്ങൾ കാലങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് ഇനിയും തലമുറകളിലേക്ക് പകരുമെന്ന് നമുക്ക് ഉറപ്പിക്കാം.

ബഷീറിന്റെ രചനകളിൽ നിങ്ങളെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനിച്ച പുസ്തകമോ പ്രിയപ്പെട്ട കഥാപാത്രമോ ഏതാണ്? താഴെ കമന്റ് ചെയ്യുക! കൂടുതൽ സാഹിത്യ ചർച്ചകൾക്കും വായനാനുഭവങ്ങൾക്കുമായി Sahithya Pusthaka Jalakam റീഡേഴ്സ് ക്ലബ്ബിൽ ജോയിൻ ചെയ്യാൻ ഞങ്ങളുടെ വെബ്സൈറ്റ് സന്ദർശിക്കുക. ഈ ലേഖനം എല്ലാ ബഷീർ പ്രേമികൾക്കും ഷെയർ ചെയ്യാൻ മറക്കരുത്.







Leave a Comment